| Consonants |
| IPA |
Bengali |
Examples |
ISO 15919 |
English Approximation |
| b |
ব |
বালি |
b |
abash |
| bʱ[1] |
ভ |
ভীরু |
bh |
clubhouse |
| d |
দ |
দাম |
d |
deal (dental), the (Th-stopping) |
| dʱ |
ধ |
ধারা |
dh |
redhead |
| ɖ |
ড |
ডুমুর |
ḍ |
American English bird |
| ɖʱ |
ঢ |
ঢোল |
ḍh |
American English birdhouse |
| dʒ |
জ, য[2] |
জল যবন |
j |
hedge |
| dʒʱ |
ঝ |
ঝাউ |
jh |
hedgehog |
| ɡ |
গ |
গম |
g |
agate |
| ɡʱ |
ঘ |
বাঘা |
gh |
loghouse |
| ɦ |
হ, ঃ[3] |
মহান বাঃ |
h |
behind |
| h |
head |
| k |
ক |
কলম |
k |
scan |
| kʰ |
খ, ক্ষ |
শাখা ক্ষমা |
kh |
can |
| l |
ল |
মালিনী |
l |
leaf |
| m |
ম |
মানুষ |
m |
much |
| n |
ন, ণ, ঞ |
নীলা বাণ |
n |
not |
| ŋ |
ঙ, ং |
বাঙালি অংশ |
ṅ |
sing |
| p |
প |
পাকা |
p |
span |
| pʰ[4] |
ফ |
ফল |
ph |
pin |
| r[5] |
র, র্ক, (র্), ্র |
বিরাম, তর্ক, শ্রম |
r |
ring; flapped or trilled r |
| ɽ |
ড়, ঢ় |
বড় দৃঢ় |
ṛ |
US: larder |
| s |
স |
সেলাম |
s |
sue |
| ʃ |
শ, ষ, স |
মশা ষাট সময় |
ś |
shoe |
| t |
ত, ৎ |
তমাল উৎস |
t |
get (dental), think (Th-stopping) |
| tʰ |
থ |
থাবা |
th |
tub (dental), thought (Th-stopping) |
| ʈ |
ট |
বট |
ṭ |
art (rhotic) |
| ʈʰ |
ঠ |
কাঠুরে |
ṭh |
artist (rhotic) |
| tʃ |
চ |
মুচি |
c |
catch |
| tʃʰ |
ছ |
ছাগল |
ch |
choose |
| Marginal consonants |
| β[1] |
ভ |
ভিসা |
v |
very |
| j |
য়[6] |
নয়ন |
y |
yes |
| ɸ[4] |
ফ |
ফ্যান |
f |
find |
| w[7] |
ও, উ |
ওয়াদা, উইলিয়াম |
v |
will |
| ɽʱ[8] |
ঢ় |
ঢ় |
ṛh |
No English equivalent |
| z |
জ, য[2] |
জাকাত যিয়ারত |
z |
zip |
|
| Vowels |
| Monophthongs |
| IPA |
Bengali |
Examples |
ISO 15919 |
English Approximation |
| a |
আ, পা |
আঙিনা |
ā |
Australian father, RP cut |
| ɛ |
অ্যা, প্যা, এ, পে |
ত্যাগ খেলা |
ai |
dress |
| e |
এ, পে |
মেদিনী |
ē |
may (monophthongal) |
| i |
ই, পি, ঈ, পী |
দিন দীন |
i |
beat |
| o[7] |
ও, পো, অ, প |
ওজন অঙ্কুর |
ō |
sole (monophthongal) |
| ɔ |
অ, প |
অমর |
a |
off |
| u[7] |
উ, পু, ঊ, পূ |
কুল কূল |
u |
boot |
| ◌̃ |
ঁ |
ইঁদুর |
ঁ |
nasal vowel
([ã], [õ], etc.) |
| Semivowels |
| e̯ |
য় |
খায় |
ẏ |
Similar to very |
| i̯ |
ই |
ভাই |
i |
happy |
| o̯ |
ও |
যাও হাওয়া |
ō |
Similar to look |
| u̯ |
উ |
ঝাউ |
u |
too |
| Diphthongs |
| ii̯ |
িই |
নিই |
ii |
tea |
| iu̯ |
িউ |
বিউভোল |
iu |
ew |
| ei̯ |
েয় |
দেয় |
ēi |
bay (diphthongal) |
| eu̯ |
েও |
ঢেও |
ēu |
No English equivalent |
| ɛe̯ |
্যায় |
ন্যায় |
aiẏ |
No English equivalent |
| ai̯ |
াই |
পাই |
āi |
Buy |
| ae̯ |
ায় |
পায় |
āẏ |
Similar to Hi |
| au̯ |
াউ |
পাউ |
āu |
How |
| ao̯ |
াও |
পাও |
āō |
Similar to ow |
| ɔe̯ |
◌য় |
নয় |
aẏ |
No English equivalent |
| ɔo̯ |
◌ও |
নও |
aō |
No English equivalent |
| oi̯ |
োই |
দোই |
ōi |
Similar to boy |
| oo̯ |
োও |
দোও |
ōō |
no |
| ou̯ |
ৌ |
নৌকা |
ōu |
go (diphthongal) |
| ui̯ |
ুই, ূই |
ধুই |
ui |
No English equivalent |
| Suprasegmentals |
| IPA |
|
| ˈ |
primary stress
(placed before stressed syllable)[9] |
| ˌ |
secondary stress
(placed before stressed syllable)[9] |
| ː |
doubled consonant |
|